6. Sınıf Konu Özeti Etkinlik

Konu Özetli Etkinlik Kitabı ÜNİTE SINIF CANLILARDA SİSTEMLER 6. 102 03 Tohumun Oluşumu ■ Erkek organın ürettiği polen, dişi organın tepeciği üzerine gelir. ■ Polen borusu aracılığıyla yumurtalıkta bulunan yumurta hücresi ile birleşir. ■ Bu birleşme sonucunda döllenme gerçekleşir ve tohum oluşur. ■ Yumurtalık, zamanla büyüyerek meyveye dönüşür. Tohumun Çimlenmesi ve Etkileyen Faktörler: ■ Tohumun çimlenebilmesi için üç temel çevresel faktör gerek- lidir: ■ Su: Tohumun kabuğu yumuşar, enzimler aktifleşir. ■ Sıcaklık: Enzimlerin çalışabilmesi için uygun sıcaklık gerekir. ■ Oksijen (hava): Solunum için gereklidir, enerji sağlar. ■ Büyüme ve Gelişme: Boyca uzama, yaprak ve kök artışı büyümedir. Organların görev yapabilecek hâle gelmesine de gelişmedir (ör- neğin çiçek açma, meyve verme). ■ Bilimsel Çıkarım: Gözlem ve deneylere dayalı olarak elde edilen neden-sonuç ilişkili bilgi bilimsel çıkarımdır. Örnek: “Su verilmediğinde tohum çimlenmedi.” → Su çimlenme için gereklidir. ■ Hayvanlarda Üreme: Hayvanlarda üreme eşeyli olarak gerçekleşir. Eşeyli üreyen hayvanlar doğurarak ya da yumurtlayarak çoğalabi- lir. Doğurarak üreme: Yavru, anne karnında gelişimini tamamladıktan sonra doğar. Örnek: Kedi, köpek, inek, koyun, yunus, yarasa, balina. Yumurta ile üreme: Yavru, yumurta içinde gelişimini tamamlayarak yumurtadan çıkar. Örnek: Tavuk, serçe, kartal, yılan, kaplumbağa, hamsi, penguen. ■ Başkalaşım (Metamorfoz): Bazı yumurtayla çoğalan hayvanların yavruları doğrudan ana canlının şeklinde değildir. Zamanla değişime uğra- yarak ana canlıya benzer hâle gelirler. Bu değişim sürecine başkalaşım denir. Kurbağa ve kelebek gibi hayvanlar başkalaşım geçirir. ■ Kurbağanın yaşam döngüsü: Kurbağa yumurtalarını suya bırakır. Yumurtalardan iribaş adı verilen, balık gibi yapılar çıkar. Zamanla iribaşlar değişerek dört bacaklı kurbağaya dönüşür. ■ Yavru Bakımı: Yumurta ile çoğalan bazı hayvanlar, yavrularını koruyup besler. Örnek: Kuşlar yavrularına bir süre bakar ve besler. Bazı yumurtlayan hayvanlarda ise yavru bakımı görülmez. Örnek: Balık, yılan, kertenkele, kurbağa, kaplumbağa. Doğurarak çoğalan hayvan- lar, yavrularını genellikle sütle besler ve gelişim sürecinde onlara bakım sağlar. ■ İnsanda Üremeyi Sağlayan Yapı ve Organlar: Üreme, canlıların soylarını devam ettirmesini sağlayan temel bir yaşam özelliğidir. İn- sanlarda üreme, eşeyli üreme şeklinde gerçekleşir. Bu olayda kadın ve erkek üreme hücreleri birleşerek yeni bir canlı oluşur. Erkek Üreme Sistemi Organ Görevi Testis Sperm üretir. Sperm kanalı Spermleri testislerden dışarı taşır. Salgı bezleri Bu salgı sperm hücrelerinin hareketini kolay- laştırır. Penis İdrarın ve spermin vücut dışına atılmasını sağlar. Sperm: Erkek üreme hücresidir. Hareketlidir ve anneden gelen yumurta hücresiyle birleşerek döllenmeyi sağlar. Dişi Üreme Sistemi Organ Görevi Yumurtalık Yumurta üretir. Yumurta kanalı Yumurta, burada sperm ile birleşebilir (döllenme burada gerçekleşir). Döl yatağı Döllenmiş yumurta burada gelişir ve embriyoya dönüşür. Vajina Döllenmemiş yumurta dışarı atılırken kullanılır; do- ğum kanalıdır. Yumurta hücresi: Dişi üreme hücresidir. Döllenme gerçekleşirse bebek gelişmeye başlar. ■ İnsanda Üreme ve Gelişim Süreci: Erkek ve kız çocukları, ergenlik döneminde fiziksel ve duygusal değişimler yaşar. Bu değişimler, vücudun üreme sisteminin geliştiğini gösterir. Kızlarda görülen önemli değişimlerden biri âdet döngüsüdür (regl). ■ Döllenme ve Gelişim Süreci: Eğer yumurta hücresi, sperm hücresiyle yumurta kanalında karşılaşırsa, bu iki hücre birleşerek döllenme gerçekleşir. ■ Bu birleşme ile oluşan ilk hücreye zigot denir. Zigot bölünerek büyür ve embriyo adını alır. Embriyo gelişmeye devam ederek fetüs olur. Fetüs, doğum gerçekleşene kadar rahimde büyür. Sonunda, doğumla birlikte bebek dünyaya gelir ve bebeklik dönemi başlar.