6. Sınıf Konu Özeti Etkinlik

Konu Özetli Etkinlik Kitabı ÜNİTE SINIF CANLILARDA SİSTEMLER 6. 106 03 İç Salgı Bezleri ■ Kana hormon adı verilen özel kimyasallar salgılayan bezlerdir. Hormonlar, Büyüme hormonu Tiroit bezi Pankreas Böbreküstü bezi Eşeysel bezler (Testisler ve yumurtalıklar) vücudun büyümesini, gelişmesini, metabolizmasını ve ruh hâlini düzenler. Başlıca İç Salgı Bezleri ve Görevleri: ■ Hipofiz Bezi: “Ana bez” olarak bilinir. Diğer bezleri kontrol eder. Büyüme hormonunu salgılar. ■ Tiroit Bezi: Metabolizmayı düzenleyen tiroksin hormonunu üretir. Boynun ön kısmında yer alır. ■ Pankreas: Kan şekerini düzenleyen insülin ve glukagon hormonlarını üretir. ■ Böbreküstü Bezleri: Stres anında adrenalin hormonu salgılar. Kalp atışı ve solunum hızlanır, enerji artar. ■ Eşey Bezleri (Yumurtalık ve Testisler): Kadınlarda östrojen, erkeklerde testosteron hormonları salgılar. Ergenlik dönemindeki değişimlerden so- rumludur. ■ Ergenlik, çocukluktan yetişkinliğe geçiş sürecidir. Bu süreçte hem beden hem de ruhsal yapı değişir. Genellikle 9–15 yaşları arasında başlar. Bedensel Değişiklikler: ■ Boy ve kilo artışı ■ Ses kalınlaşması (erkeklerde) ■ Tüylenme (koltuk altı, yüz, kasık bölgesi) ■ Terleme ve sivilcelenme artışı ■ Kızlarda âdet (regl) görme, erkeklerde sperm üretimi Ruhsal Değişiklikler: ■ Duygusal dalgalanmalar ■ Aile ve arkadaşlara karşı hassasiyet ■ Kendini tanıma ve kimlik geliştirme süreci ■ Mahcubiyet, çekingenlik, utanma, tedirginlik, çabuk sıkılma, heyecanlanma gibi duygular görülebilir. ■ Gelecekte kim olacağı, neler yapacağı konusundaki düşünceler- de artış olduğu için kararsızlık ve gelecek kaygısı görülebilir. Ergenlik Döneminde Sağlıklı Bir Gelişim İçin Öneriler 1. Düzenli Uyku ve Beslenme: Her gün yeterli ve dengeli beslenmeye özen gösterilmelidir. Uyku düzenine dikkat edilerek her gece en az 8 saat uyunmalıdır. 2. Kişisel Temizlik ve Hijyen: Terleme arttığı için her gün duş alınmalı, temiz giysiler tercih edilmelidir. Ağız ve diş temizliğine dikkat edil- melidir. 3. Teknolojik Cihaz Kullanımı: Telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlar belirli sürelerle ve kontrollü şekilde kullanılmalıdır. Uzun süreli ekran maruziyetinden kaçınılmalıdır. 4. Sosyal ve Kültürel Faaliyetler: Spor, sanat, müzik veya drama gibi etkinliklere katılım teşvik edilmelidir. Arkadaş çevresiyle sağlıklı iletişim kurulmalıdır. 5. İlgi Alanlarını Keşfetme ve Hedef Belirleme: Bireyin ilgi duyduğu alanlar desteklenmelidir. Geleceğe yönelik planlar ve mesleki hedef- ler konuşulmalıdır. Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlıklı çalışabilmesi için yapılması gerekenler; ■ Günlük egzersizler yapılmalı, sportif etkinliklere katılınmalıdır. ■ Bisiklet sürme, kayak yapma gibi faaliyetleri gerçekleştirirken kask, dizlik vb. ekipmanlar kullanılmalıdır. ■ Bilinçsiz ilaç kullanılmamalı ve uyku düzenine dikkat edilmelidir. ■ Beyni aktif tutmak için bulmaca çözme, kitap okuma, satranç oynama vb. etkinlikler yapılmalıdır. ■ Dengeli ve düzenli beslenilmeli ve zararlı alışkanlıklardan kaçınılmalıdır.