6. Sınıf Konu Özeti Etkinlik

Konu Özetli Etkinlik Kitabı TEMA TÜRKÇE 05 BİLİM VE TEKNOLOJİ 123 ADIM 12 - Cümlede Anlam Tahmin Bildiren Cümleler Akla, sezgilere, gözlemlere veya birtakım bulgulara dayanarak olacak bir şeyin önceden kestirilebilmesi doğrultusunda kurulan cümlelere “tahmin bildiren cümleler” denir. Kanıksama Bildiren Cümleler Bir durumu kabullenme, benimseme veya o duruma alışma anlamı taşıyan cümlelerdir. Sitem Bildiren Cümleler Bir kişinin davranışından duyulan kırgınlığı öfkeyle değil duygusal bir biçimde ifade eden cümlelere “sitem cümlesi” denir. Pişmanlık Bildiren Cümleler İnsanın yaptığı yanlış bir davranıştan duyduğu üzüntü ve memnu- niyetsizliği bildiren cümlelere “pişmanlık cümleleri” denir. Endişe Bildiren Cümleler Gerçekleşmesinden veya gerçekleşmemesinden korkulan bir du- rumun verdiği rahatsızlığı ifade eden cümlelere “endişe bildiren cümleler” denir. Endişe bildiren cümleler genellikle soru biçiminde kurulur. Öneri (Tavsiye) Cümleleri Bir konuda tecrübeli veya bilgili birisinin daha iyi ve güzele ulaş- mak amacıyla vermiş olduğu öğüt içeren cümlelere öneri (tavsiye) cümleleri denir. Eleştiri (Tenkit) Cümleleri Bir kişiyi, eseri ya da davranışı doğru ve yanlış yönleriyle belli kri- terlere göre değerlendirme anlamı içeren cümlelere eleştiri cüm- leleri denir. Küçümseme Bildiren Cümleler Bir şeyi değersiz bulma veya alay etme anlamı içeren cümlelere “küçümseme cümleleri” denir. İhtimal (Olasılık) Bildiren Cümleler Gerçekleşmesi beklenen ama kesin olmayan durum ve olayları belirten cümlelere ihtimal cümlesi denir. İhtimal cümlelerinde “bel- ki, olabilir, olmalı, olacak” gibi kelimeler sıkça kullanılır. Tahmin cümlelerinde bilgi ve tecrübelere dayanan bir kestirme varken ihtimal cümlelerinde bir olayın veya durumun muhtemel sonuçlarından birisi ön plana çıkarılır. Yakınma (Şikâyet) Cümleleri Bir durumdan duyulan rahatsızlığı, memnuniyetsizliği ifade eden cümlelerdir. Hayıflanma Cümleleri Kaybedilen bir fırsattan veya yapılmayan bir işten dolayı duyulan üzüntüyü belirten cümlelerdir. Hayıflanma cümleleri ile pişmanlık bildiren cümleler arasındaki fark; hayıflanma cümlelerinde yapılmayan bir duruma üzüntü bildirilirken pişmanlık cümlelerinde yapılan bir işin yanlış oldu- ğundan üzüntü duyulmaktadır. Şaşırma Cümleleri Beklenmeyen ve tahmin edilemeyen olay ve durumlara verilen tepkiyi bildiren cümlelere “şaşırma cümleleri” denir. Cümlede şa- şırma anlamı genelde mı/mi soru edatıyla sağlanır. Beğeni Bildiren Cümleler Herhangi bir durum nesne veya olaydan hoşlanmayı, onu olumlu bulmayı ifade eden cümlelere “beğeni bildiren cümleler” denir. Varsayım Cümleleri Gerçekleşmemiş bir durumun veya olayın gerçekleşmiş kabul edi- lerek ileriye dönük akıl yürütülmesine yönelik cümlelere varsayım cümleleri denir. Varsayım cümleleri genellikle “farz edelim ki, tut ki, diyelim ki, say ki” gibi ifadelerle başlar. Öz Eleştiri Cümleleri Bir kişinin kendisine yönelik yaptığı eleştiri anlamı taşıyan cümlele- re öz eleştiri cümleleri denir. Azımsama Cümleleri Bir şeyin miktarını yetersiz bulma anlamı taşıyan cümlelerdir.