6. Sınıf Konu Özeti Etkinlik

Konu Özetli Etkinlik Kitabı ÜNİTE SINIF YAŞAYAN DEMOKRASİMİZ 6. 140 04 ADIM 13 - Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişmelerin Vatandaşlık Hak ve Sorumluluklarına Etkileri Vatandaşlık hakları, bir ülkenin vatandaşı olarak doğuştan sahip olduğumuz ve anayasa ile güvence altına alınmış haklardır. Bu haklar arasında, yaşama hakkı, eğitim hakkı, sağlık hizmetlerin- den yararlanma hakkı, seçme ve seçilme hakkı, bilgi edinme hak- kı gibi temel hak ve özgürlükler yer alır. Dijitalleşme ve Teknolojik Gelişme Nedir? • Dijitalleşme , bilgilerin bilgisayar ortamına aktarılması ve elekt- ronik araçlarla işlenmesidir. • Teknolojik gelişmeler , yaşamı kolaylaştıran yeni araçların, ma- kinelerin, sistemlerin geliştirilmesidir. Örneğin: e-Devlet, çevrim içi sağlık randevu sistemleri (MHRS), uzaktan eğitim sistemleri (EBA), dijital bankacılık hizmetleri, mobil uygulamalar vb. e-Devlet (turkiye.gov.tr ) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının devletle ilgili birçok işlemi internet üzerinden gerçekleştirebildiği bir dijital platformdur. Kim- lik doğrulamasıyla giriş yapılır. Nüfus, tapu, SGK hizmet dökümü, vergi borcu, üniversite başvurusu gibi birçok işlem tek bir çatı altında toplanmıştır. Vatandaşlık haklarına katkısı: Devlet hizmetlerine erişimi kolay- laştırır ve zaman kazandırır. e-Nabız Sağlık Bakanlığı’nın sunduğu kişisel sağlık sistemi uygulamasıdır. Tahlil sonuçları, reçeteler, hastane randevuları, muayene geç- mişi gibi bilgiler görüntülenebilir. Aşı kartı, organ bağışı ve acil durum bilgilerinin kaydı da yapılabilir. Vatandaşlık haklarına kat- kısı: Sağlık hakkından dijital yollarla etkin biçimde yararlanmayı sağlar. e-Okul Milli Eğitim Bakanlığı’nın öğrenci ve veli bilgilendirme sistemidir. Notlar, devamsızlık bilgileri, sınav tarihleri, karne bilgileri, nakil işlemleri gibi bilgiler buradan takip edilebilir. Vatandaşlık haklarına katkısı : Eğitim hakkının takibi şeffaf ve dü- zenli şekilde yapılır. EBA (Eğitim Bilişim Ağı) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından uzaktan eğitim ve dijital içerik sunmak amacıyla geliştirilen platformdur. Ders videoları, konu anlatımları, etkinlikler ve öğretmen-öğrenci iletişimi buradan sağlanır. Özellikle pandemi döneminde uzaktan eğitimin temel aracı olmuştur. Vatandaşlık haklarına katkısı: Eğitime erişimi artırarak fırsat eşit- liğine katkı sağlar. CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) Vatandaşların dilek, şikâyet, öneri, bilgi talebi gibi başvurularını doğrudan devlete iletebildiği bir platformdur. Başvurular elektro- nik ortamda kayıt altına alınır ve yanıtlanır. Vatandaşlık haklarına katkısı: Katılım hakkını ve devletle iletişim kurma hakkını dijital yollarla kullanma olanağı sağlar. Mahremiyet Nedir? Mahremiyet, kişisel alanımızı ve özel bilgilerimizi koruma hakkı- mızdır. Düşüncelerimiz, bedenimiz, özel bilgilerimiz, fotoğrafları- mız ve konumumuz mahremiyet alanına girer. Başkalarının özel bilgilerini izinsiz paylaşmak hak ihlali sayılır. Dijital Mahremiyet Neden Önemli? Sosyal medya ve interneti kullanırken bilgilerimizin kötü amaçla kullanılmaması için dikkatli olmalıyız. Kişisel Bilgilere Örnekler: Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, Doğum tarihi, okul bilgileri Fotoğraf, video, sağlık bilgileri, konum, Örnek Durum – Tatildeyiz Paylaşımı Ayşe’nin tatilde olduğunu paylaşması, hırsızın evi boş bilip eve girmesine neden oldu. Bu yüzden konum ve evle ilgili bilgiler paylaşılmamalıdır. Dijital Mahremiyeti Koruma Yolları: Kişisel bilgileri açık profilde paylaşma. Güçlü şifreler kullan, baş- kalarıyla paylaşma. Kimlerin görebileceğini sınırla. Tanımadığın kişilere cevap verme. Başkasının izni olmadan fotoğraf paylaş- ma. Dijital ortamda da saygılı ol. Teknoloji: Yararları ve Zararları Yararları: Eğitim, iletişim, bilgiye ulaşım Zararları (kontrolsüz kullanım): Uyku bozukluğu, dikkat dağınık- lığı, hareketsizlik, yalnızlık, oyun bağımlılığı, öfke Siber Zorbalık Nedir? İnternet üzerinden bir kişiyi rahatsız etmek ya da küçük düşür- mektir. Örnekleri: Hakaret, alay, tehdit, sahte hesap açmak Sonuçları: Üzüntü, korku, içe kapanma, okul başarısında düşüş Ne Yapmalı? Sessiz kalma, bir büyüğe anlat. Ekran görüntüsü al. Zorbalık ya- panı engelle. CİMER, okul rehberlik ya da emniyete başvur. Kişisel Verilerin Güvenliği ve Gizliliği Kişisel Veri Nedir? Bizi tanımlayan özel bilgiler (ad, T.C. kimlik no, adres, fotoğraf vb.) Tehlikeleri: Sahte hesaplar açılabilir. Dolandırıcılık ve kimlik hır- sızlığı olabilir. Özel hayat ifşa olabilir. Nasıl Koruruz? Güvenilmeyen sitelerle bilgi paylaşma. Güçlü şifre kullan. Tanı- madığın kişilerden gelen linklere tıklama. Hesaplarını gizli yap. Kimlerin görebileceğini kontrol et.