6. Sınıf Konu Özeti Etkinlik

Konu Özetli Etkinlik Kitabı ÜNİTE SINIF TEKNOLOJİ VE SOSYAL BİLİMLER 6. 150 06 Telif Hakkı Nedir? Telif hakkı, bir kişinin fikir ve sanat eserleri üzerindeki maddi ve manevi haklarını koruyan yasal bir sistemdir. Telif hakkıyla tanınan haklar: • Manevi Haklar: İsim belirtme, eser üzerinde değişiklik yapıl- masını engelleme. • Maddi Haklar: Çoğaltma, dağıtım, işleme, sergileme. Neden gereklidir? • Emeği korur. • Korsanlığı önler. • Kültürel üretimi teşvik eder. Koruma süresi: • Eser sahibinin yaşamı + ölümünden sonra 70 yıl Korunan eser türleri: • Kitap, şiir, film, fotoğraf, bilgisayar programı, tiyatro oyunu vb. Telif Hakkı İhlali Durumunda: • Uyarı gönderilebilir, mahkemeye başvurulabilir. • Kültür ve Turizm Bakanlığı, TÜRKPATENT, Bilişim Suçları Bü- rosu gibi yerlere şikâyet edilebilir. Korsan Yayınların Zararları: • Ekonomik kayıp ve suç örgütlerini besleme • Sanatçıların hak kaybı • Kültürel üretimi engelleme • Kalitesiz ürünlerin sağlığa zarar vermesi Patent Nedir? Patent, yeni, özgün ve uygulanabilir bir buluşa verilen koruma belgesidir. Buluş sahibine üretim, satış ve kullanım hakkı sağlar. Patent almak için gereken şartlar: 1. Yenilik: Daha önce yapılmamış olmalı. 2. Uygulanabilirlik: Gerçek hayatta işe yaramalı. 3. Buluş Basamağı: Yaratıcı bir farklılık içermeli. Patent süresi: • 20 yıl (incelemeli patent) • 10 yıl (faydalı model) Verilmeyenler: Doğa yasaları, matematik formülleri, edebi eserler (telifle korunur) Patent Başvurusu Nasıl Yapılır? • TÜRKPATENT kurumuna online, ofis üzerinden veya patent vekili aracılığıyla başvurulur. Başvuru belgeleri: Teknik açıklama, çizim, özet, ücret dekontu. Patent İhlali Durumunda: • Resmî ihtar, mahkeme başvurusu, TÜRKPATENT’e şikâyet TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) • Patent, marka, tasarım ve coğrafi işaretleri tescil ve koruma görevini yürütür. • Ar-Ge’yi destekler, haksız rekabeti önler, ekonomiye katkı sağlar. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) • Türkiye’de telif haklarını düzenleyen 5846 sayılı yasadır. • Sanatçıların eserlerini korur, ihlale karşı yaptırımlar uygular. Bandrol • Yayınların izinsiz çoğaltılmasını önlemek için kullanılan güvenlik etiketidir. ADIM 18 - Telif ve Patent Süreci Aşağıdaki kavramları açıklamalarıyla eşleştiriniz. Kavramlar Açıklamalar 1. Telif Hakkı A. Yeni ve özgün buluşları koruma altına alır. 2. Patent B. Eser sahibinin yaşamı + 70 yıl boyunca geçerlidir. 3. Korsan Ürün C. Eser sahibinin izni olmadan çoğaltılan ürün. 4. TÜRKPATENT D. Marka, tasarım, patent tescil işlemlerini yürütür. 5. Bandrol E. Telif hakkı bulunan yayınların izinsiz çoğaltılmasını önler. 1. 2. 3. 4. 5. B A C D E