6. Sınıf Konu Özeti Etkinlik

Konu Özetli Etkinlik Kitabı ÜNİTE FEN BİLİMLERİ KUVVETİN ETKİSİNDE HAREKET 95 02 ADIM 03 - Bileşke Kuvvet Kuvvetin Özellikleri ■ Günlük hayatta kapıyı açarken, topa vururken, yazı yazarken ve daha pek çok durumda kuvvetin etkilerini görebiliriz. Bir cisme uygu- lanan kuvvetin uygulama noktası , yönü , doğrultusu ve büyüklüğü vardır. Kuvvet tanımlanırken bu özelliklerden faydalanılır. Kuvvetin özelliklerini bir örnek üzerinde inceleyelim. ■ Görseldeki kutuya uygulama noktası A olan, 10 N büyüklüğünde, doğu-batı doğrultusunda ve 10 N A Kuzey Güney Doğu Batı doğu yönünde kuvvet uygulamıştır. ■ Yön ve doğrultu birbirinden farklı kavramlardır. Doğrultu , birbirine zıt iki yönü kapsamakta- dır. Kuvveti göstermek için ok işareti (→) kullanılır. Kuvvet “F” ile gösterilir. F 1 F 2 F 1 : 1. Kuvvet (Her bir kare kenarı 1 N’ı göstermektedir.) F 2 : 2. Kuvvet Kuvvet Özellik Yön Doğrultu Büyüklük (N) Doğu Doğu-Batı 3 Batı Doğu-Batı 2 F 1 F 2 ■ Bileşke Kuvvet (Net Kuvvet): Bir cisme birden fazla kuvvet etki edebilir. Birden fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapabilen kuvvet, bileşke kuvvet (net kuvvet) olarak adlandırılır. Bileşke kuvvet “R” ile gösterilir. ■ Bir cisme aynı doğrultuda ve aynı yönde birden fazla kuvvet uygulandığında bileşke kuvvetin büyüklüğünü hesaplamak için uygulanan kuvvetlerin büyüklükleri toplanır. Bu durumda cisme etki eden bileşke kuvvetin yönü ve doğrultusu uygulanan kuvvetler ile aynı olur. Bileşke kuvvetin büyüklüğü = 1. Kuvvetin büyüklüğü + 2. Kuvvetin Büyüklüğü F 1 : 4 N F 2 : 6 N R = 10 N R = F 1 + F 2 R = 4N + 6N = 10N Doğu yönü / Doğu Batı doğrultusu ■ Bir cisme aynı doğrultuda ve zıt yönde iki kuvvet uygulandığında bileşke kuvvetin büyüklüğünü bulmak için büyük kuvvetten küçük kuvvet çıkarılır. Bileşke kuvvetin yönü, büyük olan kuvvetin yönündedir; doğrultusu ise uygulanan kuvvetler ile aynıdır. Bileşke kuvvetin büyüklüğü = 1. Kuvvetin büyüklüğü – 2. Kuvvetin Büyüklüğü R = F 2 – F 1 R = 6N – 4N = 10N Batı yönü / Doğu Batı doğrultusu F 2 : 6 N F 1 : 4 N R = 2 N Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler ■ Bir cisme etki eden bileşke kuvvet sıfır ise cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir. Dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde olan cisimler: Başlangıçta duruyorsa durmaya devam eder. Hareket hâlinde ise sabit süratle hareketine devam eder. ■ Bir cisme etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfırdan farklı ise cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Dengelenmemiş kuvvetlerin etkisinde cisimler hızlanabilir, yavaşlayabilir, durabilir ve yön değiştirebilir. Cisim başlangıçta duruyorsa bileşke kuvvetin yönünde hare- kete geçer.